Vinzor Mekej, otac klasične animacije odnosno animiranog stripa, najavio je propast industrije čije je temelje postavio u drugoj dekadi prošlog veka sledećim rečima: „Animacija treba da bude umetnost... Ono što vi s njom činite je trgovina, ne umetnost. To je čista trgovina i to nije dobro.” Ovaj vrsni umetnik i vizionar koji je u animiranom filmu video istinsku umetničku vrednost verovatno nije ni sanjao da će animirani filmovi postati unosan posao, multimilionska industrija koja će na koncu prvog veka postojanja upregnuti i najsofisticiraniju tehnologiju.

Na sajtu www.digitalmediafx.com/Features/animationhistory.html opširno se govori o istoriji klasične animacije. Na uvodnoj strani izložen je temeljan pregled evolucije animiranog filma, a pomenuta su i najznačajnija imena industrije kao što su Mekej, Džon Brej, Maks Flajšer, Volter Lanc, Oto Mesmer, Volt Dizni, Fric Freleng, Teks Ejvori, Čak Džons i drugi. Više podataka o istorijskom razvoju klasične animacije i osnovnim tehnikama izrade filmova nalazi se na sajtu www.mediaknowall.com/animation.html. O tipovima animacije govori se i na sajtu www.cartoon-factory.com/types.html, bogatoj on-line biblioteci radova najpoznatijih studija. Zanimljiv vodič o klasičnoj animaciji nalazi se na lokaciji http://classicfilm.about.com/cs/classicanimation.

Kompjuterska animacija tokom poslednjih nekoliko godina preuzima primat nad klasičnom, o čemu svedoči sve veći broj komercijalnih ostvarenja koja su u celosti ili dobrim delom kreirana pomoću računara. Kao dobar uvod u problematiku elektronske animacije poslužiće pet godina star, ali zanimljiv tekst na adresi www.cs.dartmouth.edu/~brd/Teaching/Animation/animation.html, u kojem su objašnjeni svi ključni termini i tehnologije koje se koriste u izradi kompjuterskih animacija. Nešto više o istoriji savremene animacije, njenim vrstama, softveru koji se koristi, virtuelnoj realnosti, istraživanjima i mnogim drugim temama opširno je pisano na sajtu http://accad.osu.edu/~waynec/history/ID797.html. O tehnikama kompjuterske animacije i softverskim paketima koji se koriste za izradu animacija na ličnim računarima govori se na adresi www.scit.wlv.ac.uk/~c9822439/animationtechniques.htm.

Značaj industrije animiranih filmova danas se ogleda kroz prihode koje ostvaruju studiji u kojima ovi filmovi nastaju. Jedna od najpoznatijih kompanija koje se bave isključivo računarskom animacijom jeste Pixar, firma koja je ranije bila u sastavu Lucasfilm Computer Graphics Groupa (www.pixar.com). U njenom studiju su nastali hitovi „Bug’s Life”, „Toy Story”, „Monsters, Inc.”, kao i najnoviji „Finding Nemo”. Veliki renome u svetu digitalne animacije uživa i Blue Sky Studios (www.blueskystudios.com) koji pamtimo po prošlogodišnjem hitu „Ice Age”. Sredinom devedesetih godina prošlog veka oformljen je studio Dreamworks SKG (www.dreamworks.com) koji je potpisao jedan od komercijalno najuspešnijih crtaća, „Shrek”.

Najpoznatiji proizvođač animiranih filmova svakako je kompanija Voltera Diznija (www.disney.com), jedan od najplodnijih „rasadnika” animiranih filmova na planeti. Najnoviji projekat ove kuće, „Home on the Range”, biće verovatno poslednji animirani film ove kompanije crtan ljudskom rukom (www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/Movies/04/06/media.disney.animation.reut).

Gradimir JOKSIMOVIĆ